ปลาอินทรีทะเลสาบเขมร ปลาเสือพ่นน้ำ

ปลาอินทรีทะเลสาบเขมร ปลาเสือพ่นน้ำ

ปลาอินทรีทะเลสาบเขมร (อังกฤษ: Chinese seerfish, Chinese mackerel; เขมร: ត្រីស្បៃកា, ត្រីបីកា; ชื่อวิทยาศาสตร์: Scomberomorus sinensis) เป็นปลาทะเลชนิดหนึ่งซึ่งสามารถอาศัยในน้ำกร่อยหรือน้ำจืดได้ อยู่ในตระกูลปลาอินทรี (Scombridae)

มีรูปร่างเพรียวยาว หัวแหลม ปากมีฟันแหลมคม ครีบหางเว้าลึก ครีบท้องและครีบหลังแหลมและมีรอยหยักไปจรดครีบหาง ชายครีบเป็นสีดำ ปลายครีบอกหรือครีบอกมนกลมไม่แหลม ลำตัวสีเทาเงินเหลือบเขียว ลำตัวไม่มีลวดลายหรือแต้มจุดเหมือนปลาอินทรีชนิดอื่น อาศัยอยู่ตามชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก ตั้งแต่สหรัฐอเมริกาแถบชายฝั่งแปซิฟิก, ประเทศญี่ปุ่น, จีน, เวียดนาม รวมทั้งพบบางส่วนเข้ามาอาศัยในแหล่งน้ำจืด ที่ปากแม่น้ำโขง และทะเลสาบเขมรด้วย โดยพบได้ตั้งแต่น้ำตกคอนพะเพ็งในลาวไปจนถึงจังหวัดกระแจะและพนมเปญในกัมพูชา ในประเทศไทยพบได้บ้างแถบจังหวัดจันทบุรี และมีการตกได้ที่เกาะราชาน้อย จังหวัดภูเก็ต เมื่อปลายเดือนมี.ค. คริสต์ศักราช 2018 โดยนักตกปลานายอานนท์ แดงสวัสดิ์ น้ำหนักมากกว่า 72.5 กก.เป็นปลากินเนื้อที่ล่าเหยื่อเป็นอาหาร ซึ่งได้แก่ ปลาและสัตว์น้ำขนาดเล็ก

 

มีความยาวได้ถึง 2.18 เมตร หนักได้ถึง 80 กิโลกรัม (หนักที่สุดพบ 131 กิโลกรัม เมื่อปี คริสต์ศักราช 2006) นับเป็นปลาอินทรีชนิดที่มีขนาดใหญ่ที่สุด แต่มักสับสนกับปลาอินทรีประเทศญี่ปุ่น (S. niphonius) ที่พบในทะเลจีนใต้

 

เป็นปลาเศรษฐกิจใช้เพื่อการบริโภค ตกเป็นเกมกีฬา และเลี้ยงเป็นปลาสวยงามด้วย

ปลาอินทรีทะเลสาบเขมร

สถานะการอนุรักษ์

ไม่มีข้อมูล (IUCN 3.1)

การจำแนกชั้นด้านวิทยาศาสตร์

  • ลัม: Chordata
  • ชั้น: Actinopterygii
  • อันดับ: Perciformes
  • ตระกูล: Scombridae
  • สกุล: Scomberomorus
  • สปีชีส์: S. sinensis
  • อาณาจักร: Animalia

ชื่อทวินาม

  • Scomberomorus sinensis
  • (Lacepède , 1801)

ชื่อพ้อง

Cymbium combodgiense Durand, 1940

Scomber sinensis Lacepède, 1800

 

ปลาเสือพ่นน้ำ

ปลาเสือพ่นน้ำ (อังกฤษ: Archerfish, Spinner fish) เป็นตระกูลของปลากระดูกแข็งกรุ๊ปปลาที่มีก้านครีบ ในอันดับ Perciformes ใช้ชื่อตระกูลว่า Toxotidae (/ท็อก-ออท-อิ-ดี้/; มาจากคำว่า “Toxots” เป็นภาษากรีกหมายถึง “นักยิงธนู”)

ปลาในตระกูลนี้มีขนาดตั้งแต่ 15 เซนติเมตร ถึง 40 เซนติเมตร ปากยาว จะงอยปากยืดได้ มีลำตัวป้อม แบนข้าง ตากลมโตเป็นพิเศษ ครีบหลังแบ่งเป็น 2 ตอน ตอนแรกเป็นก้านครีบแข็งเป็นเงี่ยง 4–5 ชิ้น ตอนหลังเป็นครีบอ่อน ส่วนที่เป็นก้านครีบแขนงของครีบหลังสั้นกว่าส่วนที่เป็นก้านครีบแขนงของครีบก้นมาก เกล็ดเป็นแบบสาก ส่วนบนหัวและแก้มมีเกล็ด ครีบหางตัดตรงหรือเว้าเล็กน้อย

ปลาขนาดเล็กมีจุดสะท้อนแสงที่ลักษณะพิเศษประจำฝูง จุดเหล่านี้มีสีเหลืองเป็นประกายแทรกอยู่ระหว่างแถบสีดำบริเวณซีกบนของลำตัว นักมีนวิทยาสันนิษฐานว่ามีไว้สำหรับใช้รวมฝูงหรือติดต่อระหว่างกันในฝูง เนื่องจากในระยะเป็นลูกปลามักจะอาศัยอยู่ตามชายฝั่งที่มีน้ำขุ่นและอยู่รวมกันเป็นฝูงๆโดยปลาที่โตเต็มวัยที่อาศัยตามลำพังตามแนวปะการังไม่มีจุดดังกล่าว

 

พฤติกรรม

อาศัยเป็นฝูง หากินบริเวณผิวน้ำ เป็นปลากินเนื้อ อาหารได้แก่ แมลง ลูกปลา ลูกกุ้งขนาดเล็ก มีความรู้ความเข้าใจพิเศษเป็น พ่นน้ำได้ไกลถึง 1–2 เมตร เพื่อยิงแมลงให้ตกลงน้ำเป็นของกิน หากแมลงยังไม่ตก จะยิงซ้ำเสร็จ สามารถแปลงพิกัดมุมยิงได้อีกด้วย ดังนี้เป็นเพราะเหตุว่าปลาในตระกูลนี้มีลิ้นที่ยาว และก็มีร่องลึกที่ลิ้น ประกอบกับจะงอยปากที่กว้างพอดิบพอดี เมื่อหุบเหงือกลงจะพ่นน้ำออกมาได้ในชนิดเดียวกับปืนฉีดน้ำ

 

นอกจากนี้ยังสามารถกระโดดขึ้นงับเหยื่อเหนือน้ำได้สูงถึง 1 ฟุต วางไข่ในฤดูฝนแถบชายฝั่งทะเลหรือปากแม่น้ำ โดยมีจำนวนตั้งแต่ 20,000–150,000 ฟอง ไข่มีขนาด 0.4 มม. โดยวางไข่แบบปล่อยลอยไปตามกระแสน้ำ พ่อแม่ปลาไม่ดูแลไข่ นอกจากนี้แล้ว ยังมีการศึกษาเพิ่มเติมพบว่าสามารถล่าเหยื่อที่ที่ฝังตัวอยู่ใต้พื้นน้ำได้ด้วย ด้วยวิธีการพ่นน้ำเหมือนกับที่พ่นเหนือผิวน้ำ

 

ในวัฒนธรรมไทย

ปลาเสือพ่นน้ำ เป็นปลาที่อาศัยอยู่บริเวณผิวน้ำ ซ้ำยังมีอุปนิสัยไม่เกรงกลัวมนุษย์ จึงถูกอ้างอิงถึงในวรรณกรรมและวรรณคดีไทยหลายเรื่องนับแต่อดีต เช่น เมื่อคุณตาคุณยายยังเด็ก ของ ทิพย์วาณี สนิทวงศ์ ณ อยุธยา ที่กล่าวถึง เมื่อเวลาจะรับประทานอาหารมื้อเย็นที่เรือนแพริมน้ำ เมื่อมีการตีฆ้องเป็นสัญญาณ ปลาเสือพ่นน้ำจะว่ายมาออกันที่ท่าน้ำ เพื่อรออาหารซึ่งก็คือ ข้าวสุกที่โปรยลงไป

 

นอกจากนี้แล้ว ด้วยความสามารถพิเศษเหล่านี้ บางร้านอาหารริมน้ำจะมีการแขวนอาหารไว้เหนือน้ำ เพื่อให้ปลาเสือพ่นน้ำ พ่นน้ำใส่อาหารตกลงมากิน สร้างความเพลิดเพลินให้แก่ลูกค้า

 

การกระจายพันธุ์

มีทั้งหมด 1 สกุล คือ Toxotes (/ท็อก-ออ-เทส/) ใน 10 ชนิด (เป็นชนิดที่จำแนกใหม่ 3 ชนิด) พบกระจายทั่วไปในเอเชียใต้, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปจนถึงรัฐควีนส์แลนด์และนอร์เทิร์นเทร์ริทอรีในออสเตรเลีย อาศัยทั้งน้ำจืดและน้ำกร่อย พบมากบริเวณปากแม่น้ำหรือแถบชายฝั่ง

 

การจำแนก

การเพาะขยายพันธุ์

ปลาเสือพ่นน้ำ สามารถเพาะเพาะพันธุ์ได้แล้ว คือ ชนิด Toxotes chatareus ซึ่งเป็นชนิดที่พบได้ทั่วไปและหลากหลายที่สุด โดยสถานีประมงน้ำจืดจังหวัดกำแพงเพชร ในสังกัดกรมประมง นับเป็นแห่งแรกของไทยและของโลก ตั้งแต่ปี คริสต์ศักราช 2005 แต่ว่าในช่วงแรกลูกปลาที่ได้มีอัตราการรอดตายน้อย เนื่องจากลูกปลาแรกเกิดมีปากขนาดเล็กมาก จึงไม่สามารถหาอาหารให้กินได้ ต่อมา ทางสถานีได้ให้โรติเฟอร์ขณะลูกปลามีอายุได้ 2 วัน เมื่อลูกปลาโตขึ้นก็ให้โรติเฟอร์กับไรแดงตามลำดับ และเมื่อลูกปลามีอายุได้ 3 เดือน ก็สามารถฝึกให้กินอาหารเม็ดได้ ซึ่งต้องใช้เวลาฝึกประมาณ 1 เดือน ปัจจุบันทางสถานีกำลังเผยแพร่ความรู้นี้สู่เกษตรกรเพื่อนำไปเพาะเลี้ยงเป็นอาชีพต่อไป

Author: Carla Ross